Zarządzenie Arcybiskupa Metropolity Białostockiego
odnośnie do sprawowania czynności liturgicznych w stanie epidemii

Czcigodni i Drodzy Kapłani!
Wszyscy zdajemy sobie sprawę z sytuacji, w jakiej znalazła się ludzkość na całym
świecie z powodu epidemii koronawirusa. Doświadczenie innych krajów uczy, że jakiekolwiek
pobłażanie pandemii niesie ze sobą dramatyczne skutki zarówno w ilości osób zakażonych, jak
i w przerażającej liczbie zgonów.
Wobec tak wielkiego zagrożenia wszyscy musimy zachować ostrożność i zdrowy
rozsądek. W konsekwencji trzeba ograniczyć liczbę wiernych uczestniczących
w zgromadzeniach religijnych według aktualnych wskazań organów państwowych i służb
sanitarnych. W oparciu o Dekret Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia
19 marca br., Dekret i Notę Penitencjarii Apostolskiej z dnia 19 marca br. oraz Wskazania
Prezydium Konferencji Episkopatu Polski dla Biskupów odnośnie do sprawowania czynności
liturgicznych w najbliższych tygodniach w Archidiecezji Białostockiej wprowadzam następujące zarządzenia:

1. Zgodnie z kan. 87 §1 KPK, przedłużam dyspensę od obowiązku niedzielnego uczestnictwa
we Mszy św. do dnia 19 kwietnia br. na zasadach określonych w dekrecie z dnia 13 marca br.
Od dnia 25 marca w każdej Mszy św. lub w innych celebracjach może uczestniczyć
maksymalnie do 5 osób, nie licząc osób sprawujących posługę (por. www.gov.pl ). Zatem,
oprócz kapłanów i kilku niezbędnych usługujących, powinny to być w pierwszej kolejności
osoby zamawiające intencję mszalną. Na drzwiach kościoła należy umieścić stosowną
informację, jednocześnie przekazując ją wiernym drogą internetową.
Jeśli przewidziano Mszę św. koncelebrowaną, to w celu umożliwienia uczestnictwa
w niej przedstawicielom rodzin zamawiających, należy rozważyć odprawienie każdej z intencji
w osobnej celebracji. Praktyka ta nie jest możliwa w dniach Triduum Paschalnego.
W domach zakonnych w celebracjach Mszy św. i nabożeństwach pasyjnych mogą
uczestniczyć jedynie mieszkańcy domu, bez udziału osób przychodzących z zewnątrz.
Ograniczenie liczby uczestników zgromadzenia do 5 osób obowiązuje również podczas
liturgii pogrzebowej. Należy ją ograniczyć do jednej, tj. III stacji na cmentarzu. Uczestniczy w niej najbliższa rodzina (Obrzędy pogrzebu, s. 176). Jeśli okoliczności na to pozwalają, stację
tę może poprzedzić procesja od bramy cmentarza. W pogrzebie nie mogą uczestniczyć osoby
objęte kwarantanną. Po nabożeństwie na cmentarzu należy zaprosić rodzinę na odprawienie
Mszy św. pogrzebowej w kościele lub ustalić jej późniejszy termin.
Tak jak do tej pory, wiernych zachęcam do uczestnictwa we Mszy św., rekolekcjach
wielkopostnych i innych nabożeństwach za pośrednictwem środków społecznego przekazu.
W ciągu dnia kościoły mają pozostawać otwarte dla indywidualnej modlitwy i adoracji
Najświętszego Sakramentu.

2. Należy stworzyć wiernym możliwość do spowiedzi indywidualnej. Chociaż właściwym
miejscem sprawowania sakramentu pojednania jest konfesjonał, to w obecnych warunkach
sakrament ten można sprawować poza konfesjonałem, np. w kościele, w kaplicy, w zakrystii,
w sali katechetycznej, w biurze parafialnym lub w innym godnym miejscu, pozwalającym na
zachowanie prywatności i zasad bezpieczeństwa.
Należy udostępnić wiernym numer telefonu i adres mailowy, poprzez który można
umówić się z duszpasterzem na indywidualną spowiedź.
Duszpasterze winni zachować dyspozycyjność wobec wiernych, którzy zwrócą się
z prośbą o spowiedź.
Po ustaniu epidemii we wszystkich parafiach należy zorganizować dni skupienia
z nabożeństwami pokutnymi i indywidualną spowiedzią.

3. Nie wolno w sposób nieuprawniony korzystać z rozgrzeszenia ogólnego (por. normy zawarte
w Obrzędach Pokuty dostosowanych do zwyczajów diecezji polskich, wyd. 2, Katowice 2010,
n. 39). Nie jest też możliwa spowiedź przez środki komunikacji elektronicznej (np. telefon,
komunikator internetowy itp.). Zakazana jest publiczna spowiedź z indywidualnych grzechów.

4. Należy przypomnieć wiernym, że zawsze ilekroć istnieje poważna racja i nie ma sposobności
wyspowiadania się, wtedy dla usposobienia duszy do stanu łaski wierny „jest obowiązany
wzbudzić akt żalu doskonałego, który zawiera w sobie zamiar wyspowiadania się jak
najszybciej”. Taki żal odpuszcza grzechy powszednie, przynosi także przebaczenie grzechów
śmiertelnych. Ma on jednak zawierać w sobie mocne postanowienie przystąpienia do spowiedzi
sakramentalnej, gdy tylko będzie to możliwe.
Zawsze należy pamiętać, że uzyskane w ten sposób odpuszczenie grzechów jest
związane z obowiązkiem ich wyznania podczas najbliższej możliwej okazji do spowiedzi, pod
karą wpadnięcia na nowo w grzech śmiertelny.

5. Należy wyjaśnić wiernym, że w wykładni trzeciego przykazania kościelnego: „Przynajmniej
raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię św.”, Konferencja Episkopatu Polski
ustaliła, że okres, w którym obowiązuje to przykazanie, obejmuje czas od Środy Popielcowej
(26.02.2020) do Niedzieli Trójcy Świętej (7.06.2020).

6. Prawo kanoniczne dopuszcza przyjmowanie Komunii św. do ust i na rękę. Jeśli część
wiernych przyjmuje Komunię św. na rękę, a część do ust, jest wskazane, aby obu grupom
Komunii św. udzielali różni szafarze lub też by osoby przyjmujące Komunię św. do ust przyjmowały ją po osobach przyjmujących Komunię św. na rękę. Wiernych przyjmujących Komunię św. na rękę zachęca się, by uprzednio, w miarę możliwości, zdezynfekowali sobie dłonie.
Pamiętając o zakazie odwiedzania osób będących w kwarantannie domowej, wiernym,
którzy indywidualnie poproszą o udzielenie Komunii św. poza liturgią, należy to uczynić
zgodnie z przewidzianym obrzędem (por. Komunia Święta i kult Tajemnicy Eucharystycznej
poza Mszą św., Katowice 1985, s. 16-36), z wyjątkiem:
 Wielkiego Piątku, kiedy to Komunii św. można udzielić poza liturgią tylko chorym,
 Wielkiej Soboty, kiedy można udzielać Komunii św. poza liturgią jedynie jako
Wiatyku.

7. Sakrament chrztu św. należy sprawować z zachowaniem środków ostrożności co do kontaktu
bezpośredniego. Zgodnie z przepisami liturgicznymi może on być sprawowany poza Mszą św.,
w obecności najbliższej rodziny. Zgodnie z tradycją Kościoła chrzest katechumenów może
mieć miejsce również w uroczystość Zesłania Ducha Świętego.

Organizacja Triduum Sacrum
W związku z ograniczeniem zgromadzeń religijnych do 5 osób, nie licząc osób
sprawujących posługę, należy przypomnieć wiernym, że uczestnictwo w celebracjach Triduum
Paschalnego (Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielka Sobota) nie jest nakazane, a zatem
nieobecność na tych celebracjach nie wiąże się z zaciągnięciem grzechu. Dlatego zachęcam
wszystkich wiernych naszej Archidiecezji do łączenia się w modlitwie ze wspólnotą Kościoła
w celebracji Świętego Triduum za pośrednictwem transmisji w środkach społecznego przekazu,
w tym serwisu internetowego Archidiecezji ArchiBial.pl i kanału YouTube ArchiBial Media.


1.
Wielki Czwartek:
a) Msza św. Krzyżma odbędzie się bez udziału kapłanów. Święte oleje do przekazania
wszystkim parafiom będzie można odebrać w późniejszym czasie. Do tego czasu
korzystamy nadal z Olejów pobłogosławionych przed rokiem. W przypadku ich
braku, nowo pobłogosławione Oleje można będzie odebrać przy katedrze (sala
n. 12) w Wielki Piątek w godz. 10.00-12.00. Odnowienie przyrzeczeń kapłańskich
odbędzie się w późniejszym terminie.
b) We Mszy św. Wieczerzy Pańskiej opuszcza się obrzęd umywania nóg i procesję do
ołtarza wystawienia. Najświętszy Sakrament ma być przechowywany
w tabernakulum. W tym roku nie organizuje się ołtarza wystawienia, tzw. ciemnicy.

2. Wielki Piątek:
a) Liturgia Wielkiego Piątku we wszystkich parafiach powinna rozpocząć się
o godz. 15.00. Obecni na liturgii adorują Krzyż przez przyklęknięcie. Do wezwań
Modlitwy Powszechnej należy dołączyć specjalną intencję za chorych, zmarłych,
znajdujących się w sytuacji zagubienia (por. Missale Romanum, s. 314, n. 13).
(Załączniki nr 2 i 3).

b) Na zakończenie Liturgii Męki Pańskiej, Najświętszy Sakrament przenosi się do
Grobu Pańskiego i wystawia do indywidualnej adoracji. Rozpoczyna się Nowenna
przed świętem Miłosierdzia Bożego.

3. Wielka Sobota:
a) Zachęca się do korzystania z możliwości indywidualnej adoracji Najświętszego
Sakramentu w Grobie Pańskim.
b) Nie organizuje się tradycyjnego święcenia pokarmów. Pobłogosławienia pokarmów
dokonują wierni w domach przed śniadaniem wielkanocnym, zgodnie z księgą
Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, t. 2,
Katowice 2001, nn. 1347-1350; (Załącznik nr 4). Tekst tego obrzędu należy podać
na stronie internetowej parafii, ewentualnie powielić i wyłożyć w kościele; będzie
on zamieszczony również na stronie internetowej Archidiecezji.
c) Jeśli zaistnieje konieczność poświęcenia wody na prośbę wiernych, czynimy to
indywidualnie. Nie święcimy wody w celu pozostawienia jej w dużym pojemniku
w kościele lub przed kościołem.

4Niedziela Zmartwychwstania:
a) W celebracji Wigilii Paschalnej, przy Liturgii światła należy pominąć rozpalanie
ogniska oraz zapalanie świec wiernych. W praktyce, liturgię rozpoczynamy
w prezbiterium, gdzie po zapaleniu paschału przechodzi się bezpośrednio do
Orędzia Wielkanocnego (Exsultet). Potem następuje Liturgia Słowa. W czasie
Liturgii chrzcielnej należy opuścić Litanię do Wszystkich Świętych
i Błogosławieństwo wody chrzcielnej a tylko odnowić przyrzeczenia chrzcielne
(por. Missale Romanum, s. 371, n. 55). Pomija się pokropienia wiernych wodą
święconą. Odmawia się modlitwę powszechną. Potem następuje Liturgia
Eucharystyczna.
b) W Wigilię Paschalną i w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego nie święci się
wody i w związku z tym nie używa się pokropień. Nie ma też procesji
rezurekcyjnej.

Pozostałe zarządzenia
1.  Zostaje odwołany Dzień Młodzieży zaplanowany na sobotę 4 kwietnia br.
2.  Zostaje odwołany Zjazd Paschalny w sobotę 18 kwietnia br.
3.  Informacje w sprawie udzielania sakramentu bierzmowania i Pierwszych Komunii św.
w parafiach zostaną podane po Świętach Wielkanocnych.
4.  Urzędy archidiecezjalne, w tym kurialne będą zamknięte do odwołania. Sprawy pilne będą
załatwiane drogą telefoniczną, mailową lub za pośrednictwem poczty.
Powyższe zarządzenie należy umieścić w gablotach, na stronach internetowych
i w parafialnych portalach społecznościowych.

Drodzy Kapłani,

Wyrażam Wam moją ogromną wdzięczność za posługę w trudnych okolicznościach
epidemii, a wszystkim wiernym za dojrzałe i odpowiedzialne stosowanie się do zarządzeń.
Ufam, że to nieznane nam doświadczenie wiary, zaowocuje jeszcze większym pragnieniem
spotkania z Jezusem Chrystusem oraz ożywieniem naszej wiary.
Proszę też o modlitwę w intencji chorych oraz tych, którzy na różne sposoby walczą
z epidemią koronawirusa. Zmarłych niech Pan przyjmie do swojej chwały.
Wszystkich otaczam modlitwą i z serca Wam błogosławię.

Abp Tadeusz Wojda SAC
METROPOLITA BIAŁOSTOCKI

Ks. Piotr Augustynowicz
NOTARIUSZ KURII

Białystok, dnia 26 marca 2020 roku
Nr 171/20/A


Żal doskonały w czasie pandemii koronawirusa  

Częścią Tradycji Kościoła katolickiego jest przekonanie, że „żal doskonały”, czyli taki, który przeżywamy ze względu na miłość do Boga, połączony z pragnieniem spowiedzi, gdy tylko będzie to możliwe. Skutkuje on odpuszczeniem grzechów ciężkich.

Katechizm Kościoła Katolickiego naucza: „Gdy żal wypływa z miłości do Boga miłowanego nade wszystko, jest nazywany «żalem doskonałym» lub «żalem z miłości» (contritio). Taki żal odpuszcza grzechy powszednie. Przynosi on także przebaczenie grzechów śmiertelnych, jeśli zawiera mocne postanowienie przystąpienia do spowiedzi sakramentalnej, gdy tylko będzie to możliwe” (nr 1452).

  Jak wzbudzić akt żalu doskonałego?

W sytuacji, gdy nie ma możliwości wyznania grzechów przed kapłanem, należy:

  • wzbudzić w sobie pragnienie przyjęcia sakramentu pokuty (z postanowieniem przystąpienia do niego przy najbliższej okazji);
  • zrobić rachunek sumienia i w odniesieniu do wykrytych grzechów postanowić nie popełniać ich w przyszłości (jak w ramach przygotowania do spowiedzi sakramentalnej);
  • wzbudzić w sobie żal za popełnione grzechy ze względu na miłość do Boga – tak uczciwie, jak tylko potrafimy; można wypowiedzieć formułę: „Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu” albo przeczytać np. Psalm 51(50);
  • przyjąć sobie jakiś czyn pokutny w ramach pokuty za grzechy;
  • przyjąć Komunię św. (sakramentalnie lub duchowo).